पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का संयोजक पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले संविधान बनेपछि राजनीतिक दलहरू सत्ता केन्द्रित हुँदा जेनजी आन्दोलनको बेला निरीह भएको बताएका छन्।

४८औँ पुष्पलाल स्मृति दिवसको सन्दर्भमा आयोजित ‘वर्तमान राजनीतिक परिस्थितिमा वामपन्थी दलहरूको भूमिका’ विषयक विचार गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्दै उनले २०८२ भदौ २३ र २४ गते भएको घटनाक्रमलाई प्रतिक्रान्तिकारी परिघटना भन्दै त्यसमा वैदेशिक दबाब र हस्तक्षेप देखिएको दाबी गरे।

उनले नेपालको सुरक्षा निकायको भूमिका र समग्र राजनीतिक शक्तिको अवस्थाप्रति प्रश्न उठाउँदै त्यसको वैज्ञानिक समीक्षा नगरी वर्तमान चुनौतीको सामना गर्न नसकिने बताए।

प्रचण्डले भने, ‘२०८२ भदौको २३ र २४ गते जुन प्रतिक्रान्तिकारी परिघटना हामीले देख्यौं, जसको वैदेशिक दबाब र हस्तक्षेप पनि देख्यौं। नेपालको सुरक्षा निकायको जस्तो निरीहता हामीले आफ्नै आँखाअगाडि देख्नुपर्यो। सायद नेपालको इतिहासमा सुगौली सन्धिपछि यस्तो निरीहता हामी कसैले इतिहासमा पढ्न पनि परेको थिएन।’

उनले विगतमा अंग्रेजसँग वीरतापूर्वक लड्ने नेपाली सेना र कमाण्डरहरूको इतिहास स्मरण गर्दै अहिलेको अवस्था किन सिर्जना भयो भन्ने प्रश्न गरे।

उनले भने, ‘अंग्रेजसँग वीरतापूर्वक लड्ने नेपाली, नेपाली सेना र कमाण्डरहरू भएको शक्ति अहिले आएर यो अवस्थामा के ले पुग्यो ? हामीले हिजो सामन्ती निरंकुशतन्त्रका दमन र अत्याचारविरुद्ध कहिले सशस्त्र संघर्ष, कहिले शान्तिपूर्ण आन्दोलन, कहिले जनयुद्ध र कहिले जनआन्दोलनमार्फत नेपाली जनताको विद्रोहको तागत प्रदर्शन गरेका थियौं। तर भदौ २३ र २४ गतेको घटनासम्म आइपुग्दा वामपन्थी दलहरू किन यति निरीह र शक्तिहीन भए ? त्यसको समुचित, यथोचित र वैज्ञानिक समीक्षा नगरी आजका चुनौतीहरूको सामना गर्न सकिँदैन।’

प्रचण्डले विगतमा कमीकमजोरीको समीक्षा र आत्मआलोचना हुँदै आए पनि अहिलेको परिस्थितिले सामान्य समीक्षा मात्र पर्याप्त नहुने बताए। उनले वामपन्थी आन्दोलनले कतै गम्भीर त्रुटि गरेको स्वीकार गर्दै हालको अवस्था त्यसैको परिणाम भएको हुन सक्ने धारणा व्यक्त गरे।

उनले भने, ‘थुप्रै कुरा भन्न सकिन्छ। हामीले विगतमा थुप्रै कमीकमजोरीहरूको समीक्षा र आत्मआलोचना पनि गरेका छौं। तर यो पटक त्यस्तो सामान्य समीक्षा र सामान्य आत्मआलोचनाले पुग्ने स्थिति छैन। हामीले कहीँ न कहीँ ठूलै त्रुटि गरेका छौं।’

प्रचण्डले आफ्नै आँखाअगाडि नेपालका धरोहर तथा विभिन्न राजनीतिक दलका पार्टी कार्यालयमा आगजनी र विध्वंस भएको घटनाले गम्भीर प्रश्न उठाएको उल्लेख गर्दै त्यसका कारणबारे गहिरो विश्लेषण आवश्यक रहेको बताए।

उनले भने, ‘हामीले कहीँ न कहीँ यति भयानक परिस्थिति सिर्जना हुने, हाम्रा आँखाअगाडि नेपालका धरोहरहरू जलाइने, सबै राजनीतिक दलका पार्टी कार्यालयहरू जलाइने, त्यहाँ रहेका इतिहाससँग सम्बन्धित थुप्रै सामग्रीहरू जलाइने र एकै दिनमा विध्वंस गर्ने परिघटना के कारणले भयो भन्ने विषयमा गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्छ।’